„Groot nieuws van het Franse fiscale front „ deel lll

door Isabelle Flipse

In de laatste « Fanfare » stelden we vast dat de in augustus 2007 zo genereus verhoogde vrijstelling van Frans schenkings- en successierecht voor kinderen, de Nederlandse eigenaren (lees: fiscaal ingezetenen van Nederland) helaas niet zal baten. Dat artikel – evenals het eerste in deze „miniserie? – is terug te lezen op mijn website www.isabelleflipse.nl of op die van de FANF.
Zoals beloofd ga ik ditmaal nader op dit specifieke probleem in. Opnieuw geldt de casus uit de artikeltjes van oktober „07 en voorjaar „08 als vertrekpunt. Die casus luidt als volgt:

De heer en mevrouw Q, beiden 68 jaar en gehuwd, zijn samen eigenaar van een tweede huis in Frankrijk, dat een waarde heeft van € 800.000. De Q's hebben twee kinderen (37 en 35) aan wie zij de woning willen overdragen, maar wel onder de voorwaarde dat iedere ouder tot zijn/haar overlijden het huis mag blijven gebruiken.
Mijnheer en mevrouw Q dragen het huis aan hun beide kinderen om niet („gratis?) over, waarbij zij zich het vruchtgebruik voorbehouden. Beide kinderen krijgen bijgevolg de blote eigendom. Het recht van vruchtgebruik is een recht, dat in dit geval eindigt bij het overlijden van de langstlevende van de echtgenoten Q.
De splitsing vruchtgebruik/blote eigendom houdt bij dat overlijden dan ook op te bestaan. Door vererving „promoveert? de blote eigendom – belastingvrij in Frankrijk – tot volle eigendom en zo worden de kinderen, zonder een euro Frans schenkings- en/of successierecht te hoeven betalen, samen eigenaar van het Franse huis.

Dat de Franse fiscus zich in bovenstaand geval weinig hebberig gedraagt waar het gaat om de successie- en schenkingsbelasting, is bekend. Echter is inmiddels ook het kille besef doorgedrongen dat dit niet betekent dat ook de Nederlandse fiscus zo bescheiden zal zijn. Ik concentreer me daarom op de Nederlandse heffing. En daarbij constateren we direct twee problemen:
1. bij schenking ineens van de blote eigendom, zal in Nederland een hoog bedrag aan schenkingsrecht verschuldigd zijn;
2. na overlijden van de ouders zal successierecht verschuldigd zijn over de waarde van de woning ten tijde van de schenking van de blote eigendom.

Schenkingsrecht bij schenking van de blote eigendom ineens
Mede als gevolg van het voor het schenkingsrecht geldende progressieve belastingtarief zal bij schenking van een grote waarde ineens, in Nederland veel belasting verschuldigd zijn. Door „tijdig? met schenken te beginnen kan de bevoordeling over jaren worden gespreid en wordt geprofiteerd van de jaarlijkse vrijstelling van schenkingsrecht. Deze bedraagt € 4.479 per kind (> 35 jaar) per jaar. Een bedrag tussen € 4.480 en € 22.382 wordt tegen 5% belast; de daarop volgende € 22.376 tegen 8% et cetera.

Let wel: anders dan in Frankrijk worden in Nederland schenkingen, in enig jaar door ouders aan een kind gedaan, beschouwd als één schenking ten belope van het gezamenlijke bedrag. In Frankrijk daarentegen geldt een
vrijstelling 151.950 euro per ouder per kind, per 6 jaar.
Een nadeel van het jaarlijks schenken van een deel van het Franse huis is dat dit kosten met zich kan brengen die het behaalde voordeel deels teniet doen.

Als alternatief zou daarom kunnen worden overwogen om de blote eigendom niet te schenken maar te verkopen. Ouders kunnen jaarlijks een deel van de koopsom kwijtschelden of jaarlijks in Nederland een geldbedrag schenken waarmee de kinderen hun financiering van de blote eigendom kunnen aflossen. Voor hen die het Franse onroerend goed in een Société Civil Immobilière (SCI) hou-en kan in feite hetzelfde gelden, zij het dat dan de blote eigendom van de aandelen in de SCI wordt verkocht.

„Om het niet te eenvoudig te maken? moet ik hierbij opmerken dat deze oplossing vanuit Frans perspectief ook weer enkele aandachtspunten oplevert:

? De taxe sur la plus value (PV) kan een rol spelen. Ik veronderstel bij u enige basiskennis over de PV zodat ik volsta met de toelichting dat deze „meerwaardebelasting? bij verkoop van de Franse woning verschuldigd kan zijn wanneer deze niet uw hoofdverblijf is en korter dan vijftien jaar uw eigendom is. Als fiscaal-ingezetene van Nederland bent u 16% PV verschuldigd over de meerwaarde van de („tweede?) woning. Omdat vanaf vijf jaar na de eigendomsverkrijging jaarlijks 10% van de belastbare verkoopswinst worden afgetrokken zal de PV u na 15 jaar in beginsel niet meer raken.
? De Franse fiscale wetgeving bepaalt dat het vermoeden bestaat dat aan de erflater in vruchtgebruik gegeven goederen (waarvan de blote eigendom dus bij de erfgenamen ligt) – behoudens tegenbewijs – worden geacht in volle eigendom aan de erflater toe te behoren. In artikel 751 van de Code général des impôts lezen we namelijk:

"Est réputé, au point de vue fiscal, faire partie, jusqu-?à preuve contraire, de la succession de l?usufruitier, toute valeur mobilière, tout bien meuble ou immeuble appartenant, pour l?usufruit, au défunt et, pour la nue-propriété, à l?un de ses présomptifs héritiers ou des-cendants d?eux, même exclu par testament ou à ses donataires ou légataires institués, même par testament postérieur, ou à des personnes interposées, à moins qu?il y ait eu donation régulière et que cette donation, si elle n?est pas constatée dans un contrat de mariage, ait été consentie plus de trois mois avant le décès. Sont réputées personnes interposées les personnes désignées dans les articles 911, deuxième alinéa, et 1100 du Code civil. Toutefois, si la nue-propriété provient à l?héritier, au donataire, au légataire ou à la personne interposée d?une vente ou d?une donation à lui consentie par le défunt, les droits de mutation acquittés par le nu-propriétaire et dont il est justifié sont imputés sur l?impôt de transmission par décès exigible à raison de l?incorporation des biens dans la succession." 3

Successierecht na overlijden ouders
Zoals gezegd eindigt het recht van vruchtgebruik van rechtswege met het overlijden van de langstlevende der echtgenoten Q. De blote eigendom van hun Franse huis, die zij hun kinderen schonken „loopt dan vol?, zodat de kinderen gezamenlijk de volledige eigendom verkrijgen.

Ook hier geldt dat de kinderen in Frankrijk géén, maar in Nederland wèl successierecht verschuldigd zijn. Door de Nederlandse fiscus worden de kinderen geacht de volle eigendom van het huis geërfd te hebben. Weliswaar wordt bij de heffing gekeken naar de – waarschijnlijk veel geringere – waarde ten tijde van de schenking van de blote eigendom, maar toch…

Het fiscale gevolg van deze „fictief erfrechtelijke verkrijging? in Nederland was te voorkomen geweest. Hadden de ouders Q namelijk destijds het huis niet in volle eigendom verkregen maar direct de verdeling blote eigendom (naar de kinderen) / vruchtgebruik (voor de ouders) gemaakt dan had voor de Nederlandse wet het vollopen van de blote eigendom niet tot heffing geleid.
Ook hier geldt een vergelijkbare mogelijkheid in geval van een SCI; de kinderen kopen de blote eigendom van de aandelen – de ouders het vruchtgebruik.

Ter voorkoming van deze gevolgen kan ook hier het alternatief zoals beschreven bij „probleem 1? worden overwogen. In deze overweging moeten dan wel dezelfde nadelen worden betrokken te weten de „Plus value ? en „artikel 751 Code général des impôts’.

Conclusie
Voor de hier geschetste problemen zijn, uiteraard afhankelijk van uw situatie en wensen, vrijwel altijd oplossingen te vinden. De hier al globaal omschreven gesplitste aankoop is een regelmatig toegepaste. Daarbij kan gelijktijdig de koopsom door de kinderen worden gefinancierd uit een lening die middels een rechtmatige schenking vanuit de ouders wordt verstrekt. En wanneer tot slot dat nare artikel 751 met zijn „vermoeden van volle eigendom bij de ouders? nog met succes buitenspel wordt gezet valt er een spectaculaire besparing van Nederlands schenkings- en successierecht te behalen, terwijl er in Frankrijk evenmin successiebelasting verschuldigd is.

Een en ander licht ik toe met een volgend rekenvoorbeeld
(waarin alle bedragen voor de leesbaarheid zijn afgerond en gebaseerd op de tarieven van 2008):
We veronderstellen thans dat de ouders Q het 800.000 euro kostende huis in Frankrijk gezamenlijk met hun kinderen kopen. De Nederlandse wet stelt (op grond van het feit dat de vruchtgebruikers bij aanvang van het recht van vruchtgebruik 68 jaar oud zijn) dat de waarde van de blote eigendom dan gelijk is aan 40 procent van de volle waarde; € 320.000.
Voorts, aangenomen dat de kinderen niets betalen, lenen de ouders hen ieder 160.000 euro, waarvan onmiddellijk € 34.500 (per kind) wordt kwijtgescholden. Deze kwijtschelding geldt als een belastbare schenking, waarover per kind € 1.730 aan schenkingsrecht moet worden afgerekend.
Het resterende bedrag van 125.500 euro per kind wordt tegen een jaarlijkse rente van 4% uitgeleend.
De rente wordt door de kinderen niet voldaan maar wordt aan het einde van het jaar bij de schuld geschreven. Telkens aan het eind van elk jaar wordt € 34.500 kwijtgescholden. Zonder u met de exacte berekening te vermoeien zal aldus de hoofdsom inclusief de opgelopen rente aan het eind van jaar vier tot nihil zijn teruggebracht.
Uitgaande van de bedragen en tarieven die de belastingdienst in 2008 hanteert houdt het bovenstaande in dat het gezin Q per kind in de loop van de jaren vijf maal 1.730, dus € 8.650 aan schenkingsrecht moet afdragen.
Onder omstandigheden mogen ouders het geld ook renteloos uitlenen. De lening moet dan bijvoorbeeld aantoonbaar „dadelijk en ineens opeisbaar? zijn (wat door de fiscus zeer strikt kan worden beoordeeld). In dat geval blijft de rente in de aangifte schenkingsrecht dus buiten beschouwing en zal per kind in de loop van de jaren in totaal slechts € 7.650 aan schenkingsrecht verschuldigd zijn…

…wat aantoont dat met enig geduld en voorbereidend werk, door beide kinderen een belastingbesparing van maarliefst 90% kan worden geboekt. Bij de uitwerking van deze casus in de vorige uitgave was ieder kind aan de verkrijging van het (halve) Franse huis immers € 76.800 kwijt.

Rest nog het risico van het „vermoeden van volle eigendom? te neutraliseren. Dat klinkt complex – en dat is het helaas ook. Een schenking die voldoet aan ten minste de navolgende voorwaarden zou in genoemd verband echter niet het vermoeden van volle eigendom moeten oproepen.

De schenking:
• moet door de begunstigde aanvaard zijn en vastgelegd in een akte waarvan de datum niet kan worden betwijfeld;
• dient te zijn bestemd voor de financiering van de aankoop van de blote eigendom door de begunstigde;
• moet minimaal drie maanden voor het overlijden van de schenker hebben plaatsgevonden.
U begrijpt dat met name de eisen ten aanzien van de datum gelden met het oog op het tegengaan van fraude. Dat het raadzaam is om hierbij een notaris in te schakelen is evident.

Ook in dit kader richt ik de blik nog even op de SCI. Het is namelijk te overwegen om de kinderen een SCI te laten oprichten, die met geleend geld de blote eigendom aankoopt. De herkomst van die lening is als volgt: de ouders schenken aan de aandeelhouders (de kinderen), die de schenking aan de SCI uitlenen, die daarmee op haar beurt de blote eigendom aankoopt.

Een voordeel van de SCI vinden we in deze situatie in het feit dat aktes houdende de overdracht van aandelen geen authentieke (notariële) akten hoeven te zijn. Zo?n onderhandse aandelenoverdracht heeft daardoor vaak iets minder voeten in de aarde, wat echter niet wegneemt dat de handeling moet worden gemeld en geregistreerd bij belastingdienst c.q. de ontvanger („Recette des Impôts?) en ter publicatie moet worden aangeboden bij de Greffe.

De relatieve vrijheid bij de overdracht van aandelen ten spijt blijkt het in de praktijk vaak beter om ook hier een beroep te doen op de notaris; zeker wanneer het de overdracht van de blote eigendom van de aandelen betreft. In de akte van overdracht (schenking) van aandelen dient nadrukkelijk te worden vermeld dat de schenking plaatsvindt met instemming van zowel schenker als begiftigde. De waarde van de aandelen wordt berekend op basis van gegevens uit de jaarrekening en de marktwaarde van het onroerend goed.

Dit is het laatste in het reeksje van drie artikelen over de Franse belastingmaatregelen van augustus 2007, samengepakt in de « Loi tepa ». Nu u zich door de drie delen heeft geworsteld is vermoedelijk het meest wezenlijke dat u hebt kunnen concluderen: “spectaculaire veranderingen misschien, maar mij raken ze niet”.

En dat is een waarheid als een koe. Zolang u als „eenvoudige Nederlander? in Frankrijk niet veel meer te zoeken hebt dan de rust van uw tweede woning, verandert er niet veel. En toch is het goed dat u zich erin heeft verdiept. Want schuilt er immers niet een risico in het feit dat juist de meest in het oog springende, aangename fiscale veranderingen voor de meeste buitenlandse eigenaren helemaal niet gelden? Vooral omdat het daarbij gaat om een rechtsgebied waarmee men zich – midden in het leven staand – eigenlijk liever niet bezighoudt.

Om dit alles iets minder „beladen? af te sluiten, nog een kleine tip: Wilt u in het Frans stellen dat iets een Waarheid als een Koe is, noem het dan “une vérité de La Palice”, naar de 15e eeuwse edelman Jacques de la Palice.

Hij was naar verluidt een grootmeester in het debiteren van waarheden-als-koeien zoals deze: "Hélas! S'il n'é-tait pas mort, il ferait encore en vie" (Helaas! Was hij niet dood geweest, dan had „ ie nog geleefd). Het zelfstandig naamwoord lapalissade vat het mooi samen.
Mocht u er evenwel van genieten om uw gehoor geweldig aan het lachen te maken kies dan, zoals een van mijn cliënten tijdens een gesprek bij zijn notaris deed, voor une Vérité comme une Vache…

Eerder verschenen artikelen over dit onderwerp:

NIEUWS VAN HET FRANSE FISCALE FRONT deel 2 (DOOR ISABELLE FLIPSE)
UIT FANFARE MAART 2008

NIEUWS VAN HET FRANSE FISCALE FRONT deel 1(DOOR ISABELLE FLIPSE)
UIT FANFARE DECEMBER 2007